Telefoon / WhatsApp

06 101 648 00

Email

diana@telodelic.nl

Praktijkadres

De Wolwever 27, 5737 AD Lieshout

“Ik heb dat geprobeerd, cold shocks, maar voor mij werkte het niet”, vertelde een moeder van twee kinderen me. Ze had zelf een jeugd gekend met zeer veel chronische stress; haar ouders bedoelden het goed, maar de benodigde onderlinge afstemming om tot een evenwichtige volwassene op te groeien was er niet. Ze merkte bij haar eigen kinderen ook veel spanning en stress en maakte zich zeer zorgen hierover. Ze was bezorgd dat ze alle stress aan het doorgeven was. Ze had daarom al van alles geprobeerd om van de nadelige effecten van zo’n jeugd af te komen.

Ik vroeg haar hoe ze het had aangepakt, die koude douche of dat bad. Ze vertelde me dat ze een week op retraite was gegaan met een groep, en dat er elke dag een uur in een koud meer gezwommen werd. Het werkte niet.

Trauma en temperatuurregeling

Het is bekend van mensen die getraumatiseerd zijn dat hun lichamelijke thermostaat het niet goed doet. Het altijd koud hebben, of altijd koude handen en voeten hebben is een bekend fenomeen. Sommigen hebben de verwarming alle dagen van het jaar aan staan. Een trui aantrekken of handschoenen helpt niet om het warm te krijgen. Ook Raynaud’s syndroom hangt hier mee samen, dat is als je vingers en tenen helemaal wit worden omdat de bloedvaten zich helemaal vernauwen.

Iemand anders draagt misschien het hele jaar door een t-shirt en korte broek, ook als het vriest. Dat kan enerzijds zijn doordat je het altijd warm hebt, of anderzijds kun je misschien niet zo goed voelen of je het nou warm of koud hebt. Weer anderen hebben last van heftig zweten het hele jaar door, maar hebben het tegelijkertijd voortdurend koud.

Het nemen van koude douches kan één van de technieken zijn in je toolbox, om je lijf te helpen te herstellen en weer goede doorbloeding en temperatuurregeling te krijgen. Andere factoren die bijdragen aan slechte doorbloeding hebben ook te maken met je voeding, maar dat is voor een latere blog.

Overbelasting door kou

Je hebt gehoord van het wonderbaarlijke effect van koude douches of koude baden. Je probeert het, maar het werkt niet. Hoe komt dat dan?

“Ik heb geprobeerd om koude douches te nemen maar het werkte niet.”

“Ik kwam er helemaal onderkoeld uit. Mijn vingers werden helemaal wit.”

“Het doet me niks.”

Ik hoor soortgelijke verhalen over “cold shocks”. Het komt vaak op twee dingen neer:

  • Ofwel: dit is inderdaad niet de juiste techniek voor jou. (Of: Nog niet. Soms werkt iets een paar jaar later wel voor je. Maar soms is het gewoon niet voor jou.)
  • Ofwel: je bent verbeten in het koude water gaan zitten en hebt jezelf overbelast. Je systeem slaat op slot.

Verrassend vaak is het die laatste. Ja, ook als je concludeert “het doet niks” of “het werkt niet”, kan het zijn dat hier sprake is van focering. Je innerlijke thermostaat kan zo ontregeld raken dat je niet meer kunt voelen of je het koud of warm hebt.

Je kunt je zenuwstelsel ernstig overbelasten als je van de ene op de andere dag een uur in koud water of ijs gaat zitten. Ik begrijp het wel hoor: Als je met trauma en herstel te maken hebt, wil je niks liever dan daarvan wegkomen. Hulpverleners willen ook niks anders dan zien dat het beter gaat met je. Er moet toch iets zijn wat je kan doen, waarvan je echt effect merkt? Als je opgegroeid bent met ouders die niet zagen wie jij was en wat jij nodig hebt of als je een heftige traumatische gebeurtenis hebt meegemaakt, dan kom je daarna vaak in een “overdrive” terecht. Je dwingt jezelf continu tot allerlei dingen want je moet toch door met het leven, je moet er toch wat van maken? Ontspanning is je vreemd.

Je denkt dus: “Vanaf morgen ga ik alles anders doen en dan gaat het beter.” Daarmee loop je het risico dat je jezelf acuut forceert en dat het juist averechts werkt. Je kunt niet van de ene op de andere dag een marathon gaan rennen. Hetzelfde geldt met koude douches en baden. Onderschat niet hoe heftige verandering dat is voor je lijf. Ja, ik weet uit eigen ervaring dat koude baden enorm kunnen helpen, maar alleen als je het heel goed doseert en heel langzaam opbouwt. Het doel is namelijk om uiteindelijk te kunnen ontspannen. Als jij van de ene op de andere dag besluit een uur in een koud meer te gaan zwemmen, dan ontspan je zeker niet. Dan overstress je je lijf enorm en kom je misschien nog wel harder klem te zitten.

Gelukkig zijn er ook hulpverleners die begrijpen dat als jij in koud water springt zonder te zeggen “Mijn hemel wat is dit koud!”, dat dit betekent dat je het contact met jezelf kwijt bent geraakt. Koude douches en baden kunnen je zeker helpen om weer wat te ontspannen, maar alleen als je het juist toepast.

Cold shock, wanneer en hoe?

“Cold shock” ofwel een douche of bad met koud water (soms: ijswater) nemen, is de hype van de afgelopen twee a drie jaar. Iedereen met een social media account lijkt het wel te roepen en het wordt gepredikt alsof het alleen maar goeds brengt. De ene na de andere influencer heeft een ijsbad in de achtertuin staan en beveelt dit van harte aan. Het zal niet lang duren voordat dit idee ook bij reguliere hulpverleners landt en elke cliënt wordt aangeraden om een koud bad of koude douche te nemen.

De theorie is dat het je “parasympathetic zenuwstelsel” activeert. Ik zal hier niet over uitwijden, je kunt dit zelf vinden. Het idee is: Van koud water ontspan je. Nou, als jij als kind een keer in de zee bent gestapt, dan weet je dat de eerst reactie er niet een is van ontspannen. Soms is het wel leuk om in één keer in dat koude water te springen. Maar niet altijd. Wat doe je instinctief? Eerst alleen je teentjes in het water. Dan de enkels. Misschien de onderbenen. En misschien is dat genoeg voor vandaag en loop je terug naar je strandhanddoek. Je bevoelt wat jouw grens is (en die kan op de ene dag anders liggen dan de andere).

Zo werkt het ook met koude douches. Je begint met 10 seconden. En daarna wissel je gewoon weer lekker naar die warme douche toe. En misschien eindig je je douchebeurt de volgende keer ook met 10 seconden koud water. En van daaruit ga je langzaam, heel langzaam, opbouwen. Neem daar zeker een jaar de tijd voor, om dit langzaam op te bouwen. Misschien zet je een keer een timertje voor 20 of 30 seconden. En dan een keer voor een minuut. En daarna weer terug naar die warme douche, en weer even goed opwarmen.

Wat van belang is, is dat je oppast dat je niet over het punt heen gaat waarop je compleet verstrakt en verstijft. (Dat voel je vaak vooral in je nek, op de rand van je nek en schedel.) Er moet nog beweging in je lijf blijven zitten. Als je niet een beetje rilt of zucht van de kou, dan ben je trouwens te ver gegaan. Of als je staat te klappertanden en een uur later nog zit te rillen op de bank dan ben je ook te ver gegaan. Een beetje rillen is prima, dat je voelt dat je het koud hebt, maar je mag niet zo ver gaan met de kou, dat je lijf gaat denken dat je in gevaar bent.

Je gaat langzaam je tolerantie voor kou oprekken, en daarmee vergroot je je draagkracht op andere vlakken ook weer. Wat een bekend verschijnsel is wanneer je de balans gevonden hebt, is een licht gevoel van euforie vlak naderhand: Je voelt je dan ontzettend gaaf dat je dit doet. De techniek van het koud douchen vraagt dus niet van je dat jij al weet wat je grens is: Het doel is om te gaan leren voelen wanneer je op een goed punt bent en wanneer niet.

Wat je hoopt te bereiken is dat je het gevoel krijgt “ik kan dit aan” en dat je doorbloeding en temperatuur regeling op gang gaan komen. Dat zal zeker niet bij de eerste douchebeurt gebeuren, en daarom is het zo belangrijk om langzaam te gaan. Wil je weten of je doorbloeding al beter is? Douche dan koud en droog jezelf daarna af. Is je doorbloeding nog niet verbeterd? Dat zul je merken doordat je het tijdens het afdrogen net zo koud hebt als onder de koude douche. Maar wanneer je doorbloeding (op termijn) eenmaal gaat verbeteren, dan kun je dat merken: Je hebt het dan tijdens het afdrogen minder koud dan toen je onder de koude douche stond. Het kan zelfs gaan voelen alsof je het warmer hebt dan voordat je ging douchen. Dit is meestal ook het moment waarop je kunt gaan merken dat je van het koud douchen enigszins ontspant.

Neem de tijd. Herstel van trauma is millimeterwerk en heeft een geduldige aanpak nodig.

Aanbevolen artikelen